source of image: DW.COM

Biden will Abkommen mit Taliban überprüfen

Im afghanischen Friedensprozess stockt es, sowohl zwischen den radikalislamischen Taliban und den USA, als auch zwischen Taliban und der Regierung in Kabul. Und weiter sterben Zivilisten.


Datum: 29.01.2021
Autor: Ahmad Wali Achakzai
Quelle: DW.COM/DE

Der neue Außenminister der USA, Antony Blinken, hat am Mittwoch vor der Presse mitgeteilt, dass er den amerikanischen Sondergesandten für Afghanistan, Zalmai Khalilzad, gebeten habe, seine Mission fortzusetzen. Khalilzad hatte den Weg für ein Abkommen zwischen den USA und den Taliban geebnet, das am 29. Februar 2020 unterzeichnet wurde.

Die Vereinigten Staaten sagten darin für Mitte 2021 den Abzug all ihrer Soldaten aus Afghanistan zu - unter bestimmten Voraussetzungen. Dazu gehört, dass die Taliban nicht zulassen, dass das Terrornetzwerk Al Kaida und andere Terrororganisationen Afghanistan erneut als Rückzugsort nutzen. Außerdem stehen die Taliban im Wort, dass Angriffe auf afghanische Regierungstruppen abnehmen.

Bereits vor der Vereidigung des US-Präsident Joe Biden am 19. Januar hatte Blinken als designierter Außenminister signalisiert, dass er das mit den Taliban unterzeichnete Abkommen neu evaluieren möchte. Dies bekräftigte Ende vergangener Woche auch Bidens Nationaler Sicherheitsberater Jake Sullivan nach Gesprächen mit seinem afghanischen Amtskollegen Hamdullah Mohib, wie die Nachrichtenagentur AFP meldete.

Misstrauen zwischen Taliban und Washington
Die neue Regierung in Washington wolle insbesondere überprüfen, ob die Taliban "ihre Versprechen umsetzen und ihre Beziehungen zu Terrorgruppen beenden" und ob sie "die Gewalt in Afghanistan reduzieren und mit der afghanischen Regierung und anderen gesellschaftlichen Gruppen sinnvolle Verhandlungen führen."

Unterdessen kritisierte der Chef des politischen Büros der Taliban in Katar, Mullah Baradar, bei seinem Besuch im Iran die USA. Die Vereinigten Staaten hielten sich nicht an das in Doha getroffenen Friedensabkommen vom Februar 2020, behauptete der Taliban-Vertreter. "Wir trauen den USA nicht und werden jede Gruppe bekämpfen, die Söldnerdienste für die USA leistet", drohte Baradar.

Stockende Gespräche zwischen Kabul und Taliban
Die afghanische Regierung, welche von Anfang an das US-Taliban-Abkommen kritisiert hatte, begrüßte die Ankündigung der USA, das Abkommen auf den Prüfstand zu stellen. Denn die Gespräche zwischen den Taliban und der afghanischen Regierung um Präsident Ashraf Ghani, die als Bestandteil der Übereinkunft zwischen Washington und den Taliban gelten, kommen nicht voran.

Die afghanische Regierung hat zwar wie vereinbart rund 5500 Taliban-Kämpfer freigelassen und damit eine Bedingung der Taliban für direkte Gespräche erfüllt. Doch die Verhandlungen, die am 12. September 2020 in der afghanischen Hauptstadt Kabul begannen, wurden Mitte Dezember 2020 ohne Ergebnisse unterbrochen. Im Januar 2021 wurden zwei Treffen einberufen, von denen nicht mehr bekannt wurde, als dass sie "in freundlicher Atmosphäre" stattfanden.

Der Kabuler Politologe Mahmud Marhun sagte der DW, dass beide Seiten abwarteten, welche Richtung die Afghanistan-Politik der neuen US-Regierung nimmt. Die Entscheidung, den Sondergesandten Khalilzad auf seinem Posten zu belassen, sei zumindest ein Hinweis für Kontinuität.

Unüberbrückbare Differenzen?
Kenner des Landes halten Fortschritte zwischen den Taliban und den Politikern in Kabul für äußerst schwierig. So sagte Zaman Stanizai, Dozent für Politikwissenschaften an der California State University, der DW: "Bezüglich ihrer politischen und gesellschaftlichen Wertvorstellungen haben beide Gruppen große ideologische Differenzen. Die Taliban wollen im Namen des Islam eine religiöse Diktatur errichten, in welcher das weltliche Recht dem religiösen untergeordnet ist."

Davon abgesehen handele es sich nicht um Friedensgespräche, sondern um Gespräche über einen Waffenstillstand und die Aufteilung der Macht zwischen verfeindeten Gruppen, so Stanizai weiter. Keinesfalls gehe es um die Eingliederung der Taliban als Partei innerhalb eines von allen akzeptierten staatlichen und gesellschaftlichen Systems.

Auch Mahmud Marhun, Politologe in Kabul, sieht kaum Kompatibilität zwischen beiden Seiten, denn die Taliban lehnten Anpassungen der Verfassung in Bezug auf Frauenrechte und ihre demokratische Teilhabe strikt ab.

Die afghanische Menschenrechtskommission (AHRC) veröffentlichte am Mittwoch einen Bericht über die Zahl der zivilen Opfer im Land. Demnach sind im Jahr 2020 knapp 3000 Zivilisten bei Kampfhandlungen und Attentaten getötet und rund 5500 verletzt worden.

Vermehrt nahmen die Extremisten Journalisten, mittlere Regierungsbeamte und Menschenrechtsaktivisten ins Visier. Insbesondere der Angriff auf eine Geburtenstation im Mai 2020 hatte das Land geschockt. Etwas über die Hälfte der zivilen Opfer geht laut AHRC auf das Konto der Taliban, die sich nun wieder an der Regierung in Kabul beteiligen wollen.


Short link to the source: https://p.dw.com/p/3oYE0

 

د ماشومانو د منظوم او منثور نکلونو وېبپاڼه
www.kochnai.com

د کوچنی ټکی کام د نکلونو ليسټ او لينکونه
http://bit.ly/2ppNEpJ

د احمدولي اڅکزي د نظمونو ليسټ او لينکونه
http://bit.ly/2h9CRwc

د ماشومانو له پاره د نظمونو ليسټ او لينکونه
http://bit.ly/2tfIG1u

د قاموسونه ټکی کام ټول اعلانونه
http://bit.ly/2fZf7dO

د تکراري سوالونو جوابونه
FAQ http://bit.ly/1IZm3uV

د قاموسونه ټکی کام څخه د کار اخيستلو ويډيو
http://bit.ly/2gXsf0v۲۴

وړيا پښتو قاموسونه د اندرويد موبايل له پاره
http://bit.ly/1IFKLAw

د آی فون لپاره هم د پښتو قاموسونو اېپ خپور سو
http://bit.ly/1T2nC0U

«جادو ته ورته» د پښتو قاموسونو پروګرام آنلاين سو
http://bit.ly/2dUVS3U

 

ــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ
د کاپي کولو په صورت کي د دغه ليکنې اصلي لينک او د ليکوال نوم يادول ضروري دي.
Legal Note حقوقي يادونه
ــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ


د کوږک ننګيالي (لومړۍ برخه) ـ غازي عبدالله خان اڅکزی

د «کوږک ننګيالي» د ليکنو د لړۍ لومړۍ مقاله

غازي عبدالله خان اڅکزی د کوټي او چمن تر منځ د کوږک غره د لمني په «کله» نومي کلي کي د حاجي سربلند خان په کور کي وزېږېد. د احمد شاه بابا د غزاوو پر وخت د عبدالله خان له ټبر او مشرانو څخه ګڼ شمېر نومياليو ګډون کړی وو. په دغو کي يو هم د احمدشاه بابا لومړی وزير عرض خان بېګ مشهور په عرض بېګ وو. هغه د حاجي سربلند خان نيکه او د غازي عبدالله خان اڅکزي ورنيکه وو. د عرض بېګ ټبر چي اوس په اڅکزۍ قبيله کي د عرض بيګي يا عرض بيګيانو په نوم شهرت لري، د نني افغانستان او پښتونخوا د نورو سيمو تر څنګ د ګلستان په ګلستان کاريز کي د قاسم باغ په سيمه کي آباد دی. په سويلي پښتونخوا کي د دغه ټبر مشري د ګلستان د نامتو قبايلي مشر حاجي قاسم خان اڅکزي (عرض بېګي) په غاړه ده.
د غازي عبدالله خان په هکله تاريخپوهانو ليکلي چي هغه له کوچنيوالي څخه لا ډېر لايق او ځيرک وو. په دې تړاو يو روايت ډېر مشهور دی چي ويل کيږي د عبدالله خان په کوچنيوالي د هغوی يو قريب چي سيد برت خان نومېدی له کندهار څخه و کوږک ته راغلی. د سيد برت خان په تړاو دا خبره مشهوره وه چي هغه کوچنيان نه خوښول او ځان ته يې نژدې نه پرېښودل. خو کله چي هغه په کوږک کي ماشوم عبدالله خان ولېد نو هغه يې د ځان سره نژدې کښېنوی. ويل کيږي چي حاضرينو له سيد برت خان څخه وپوښتل چي ستا خو ماشومان نه دي خوښ نو دغه ماشوم دي څنګه تر څنګ کښېناوه. سيد برت خان د خلکو د پوښتني په جواب کي وويل: ځکه چي د دغه ماشوم سترګي د غازي دي.
انګرېزانو د ۱۸۳۸ عيسوي کال به اکتوبر مياشته کي پر افغانستان يرغل وکړ او دوست محمد خان يې له واک څخه ليري کړ. فرنګيانو يو ځل بيا د کابل پر تخت خپل ګوډاګی شاه شجاع کښېناوه. انګرېزانو تقريبا دوې مياشتي وروسته د آرمي آف انډس خپل ځواکونه چي په بريتانوي او هندي بريتانوي نظامي ټوليو مشتمل ول، و افغانستان ته ولېږل.
په افغانستان کي پر ولس ظلمونو، د ماليو زياتېدنې، په بازارونو کي د نرخونو جګېدنې او د افغان ولس په زړونو کي د انګرېزانو او شاه شجاع په وړاندي کرکې ډېر ژر و ولسي پاڅون ته لاره هواره کړه. په دغه ملي پاڅون کي د افغانانو بيلو ډلو لکه غلجيو، خوږيانيو، زرمتو، کوهستانيانو، کوهدامنيانو او نورو لاسونه يو بل ته سره ورکړل.
د کابل په نواب باغ نومې کوڅه کي د عبدالله خان اڅکزي کور وو او د يادو قومونو استازو په همدغه کور کي غونډه وکړه او يوه دولس کسيزه شورا يې جوړه کړه. تاريخپوهان دغې غونډي ته د بېړنۍ لويي جرګې خطاب هم کوي. په دغه جرګه کي فيصله وسوه چي د جوړي سوي شورا رياست به د نواب زمان خان او د مرستيالۍ وظيفه به يې د امین الله خان لوګري په غاړه وي.
د يادي جرګې مشرانو پر قرآن قسم سره وکړ چي افغانانو ته به د انګرېزانو له ظلمونو نجات ورکوي او د هغوی پر ضد به تر هغه وخته جهاد کوي تر څو چي يې هغوی له افغانستان څخه نه وي ايستلي. د غازي عبدالله خان په کور کي د شورا د قيام زياتي ورځي نه وې تيري سوي چي د انګرېزانو پر ضد د قيام د پلان د عملي کېدلو ورځ راورسېده. دا د ۱۲۲۰ هجري کال د لړم ۱۱مه نېټه وه چي د ۱۸۴۱ عيسوي کال د نوامبر مياشتي د دويمې نېټې سره سمون خوري. په دغه ورځ چي د رمضان المبارک مياشتي ۱۷مه روژه وه، افغان مباريزين په کابل کي د انګرېزانو د پوليتيکل ايجنټ اليکزاندر برنس د کور مخي ته راټول سول او بيا يې پر دغه کور حمله وکړه. اليکزاندر برنس چي په حمام کي د درو ښځو سره يو ځای وو د افغانانو له خوا ونيول سو او د جسد په ټوټه ټوټه کولو سره ووژل سو.
که څه چي په بالاحصار او بي بي مهرو کي د انګرېزانو عسکري چوڼيو ته دا خبر تر مخه لا رسېدلی وو چي د برنس پر کور افغانانو بريد کړی، خو هغوی فيصله وکړه چي د برنس مرستي ته به نه راځي.
تقريبا لس زره افغان مبارزينو د غازي عبدالله خان اڅکزي او امین الله خان لوګري په مشرۍ د انګرېزانو و چوڼيو ته مخه وکړه او بالاحصار او بي بي مهرو سيمه يې محاصره کړه. د هغه وخت د انګرېزانو سفير ويليم هې مېکناټن چي د دوست محمد خان پر ځای د شاه شجاع د پاچا کولو يو لوی پلوي وو په بالاحصار کي وو. نوموړی انګرېز د اکبر خان له لوري د يادو پيښو په تسلسل کي ووژل سو.
د افغانانو او انګرېزانو تر منځ په دغه جګړه کي له ۱۶۵۰۰ انګرېزانو څخه صرف يو کس چي ډاکټر برايدن نومېدی، په نيم ژوندي حالت کي جلال آباد ته ورسېد او نور ټول يا خو ووژل سول او يا هم افغانانو ژوندي ونيول.
د غازي عبدالله خان اڅکزي له خوا د افغان انګرېز په دغه جګړه کي له مړانې او شجاعت څخه د ډکي مبارزې او ملګرو ته حوصله بخښونکې سرښندنې داستانونه ډېر مشهور دي. په دغه جګړه کي د يو شمېر نورو افغانانو تر څنګ پخپله د غازي عبدالله خان دوه زامن او يو وراره هم په شهادت ورسېدل.
پخپله غازي عبدالله خان هم په دغه جګړه کي سخت ژوبل سو خو له نورو مجاهدينو څخه يې خپل زخم پټ کړی وو تر څو د هغوی حوصلې ټيټي نه سي. هغه به په زخمي حالت کي د مجاهدينو ټوليو ته ورتلی او د هغوی حوصلې به يې جګولې. غازي عبدالله خان د خپل زخم باوجوده پخپله هم په مړانه په جګړه کي برخه واخيسته. هغه وروسته د غزا د همدغه زخم له کبله په شهادت ورسېد. نوموړی غازي وروسته د ريشخور په سره کلا کي و خاورو ته وسپارل سو.
غازي عبدالله خان د اڅکزو د حميدزو له ښاخه وو چي پکښي د هغه وروسته هم ګڼ شمېر د توري او قلم څښتن ملي نوميالي تېر سوي دي. په دغو کي د ميوند د غزا له غازيانو څخه غازي مېداد خان اڅکزی (حميد زی، محک زی، ترهټ زی، ګل محمد زی)، له سقاويانو څخه و کندهار ته له نجات ورکوونکو څخه يو مهم مشر انور خان اڅکزی (حميد زی، عرض بېګی)، مرزا محمد ايوب خان اڅکزی (د غازي مېداد خان اڅکزي زوی)، د پښتونستان لوی مبارزين خان صمد خان شهيد (حميد زی، برخوردار)، محمد ايوب خان اڅکزی (حميدزی، عرض بېګی) او يو شمېر نور شامل دي.
ليکوال: احمدولي اڅکزی، د ۲۰۱۸ مېلادي کال د جولای لومړۍ نېټه، بون

ماخذونه:
ـ د نظامي تاريخ تر ټولو ستري ماتي ـ له تويتو بورګر والد څخه تر دېزرت ستورم پوري، ساول داوديد ليکوال، هاين مطبعه مونشن آلمان، ۲۰۰۳ عيسوي کال (آلماني ژبه)
ـ کندهار مجله، د کندهار دولتي مطبعه، د ۱۳۴۷ لمريز کال د وږي مياشت يا د ۱۹۹۸ عيسوي کال سپتمبر مياشته، پرله پسې ۹۲مه ګڼه
ـ پښتني قبيلې، ډاکټر لطيف ياد، بېنوا وېبپاڼه

 

 

د ماشومانو د منظوم او منثور نکلونو وېبپاڼه
www.kochnai.com

د کوچنی ټکی کام د نکلونو ليسټ او لينکونه
http://bit.ly/2ppNEpJ

د احمدولي اڅکزي د نظمونو ليسټ او لينکونه
http://bit.ly/2h9CRwc

د ماشومانو له پاره د نظمونو ليسټ او لينکونه
http://bit.ly/2tfIG1u

د قاموسونه ټکی کام ټول اعلانونه
http://bit.ly/2fZf7dO

د تکراري سوالونو جوابونه
FAQ http://bit.ly/1IZm3uV

د قاموسونه ټکی کام څخه د کار اخيستلو ويډيو
http://bit.ly/2gXsf0v۲۴

وړيا پښتو قاموسونه د اندرويد موبايل له پاره
http://bit.ly/1IFKLAw

د آی فون لپاره هم د پښتو قاموسونو اېپ خپور سو
http://bit.ly/1T2nC0U

«جادو ته ورته» د پښتو قاموسونو پروګرام آنلاين سو
http://bit.ly/2dUVS3U

 

ــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ
د کاپي کولو په صورت کي د دغه ليکنې اصلي لينک او د ليکوال نوم يادول ضروري دي.
Legal Note حقوقي يادونه
ــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ


د پښتو قافيو لومړی قاموس آنلاين سو

هغه لغتونه چي په «باتو» پای ته رسيږي: باتو ، ايجاباتو ، انتخاباتو ، موجباتو ، جذباتو ، رباتو ، ضرباتو ، محاسباتو ، مناسباتو ، مرکباتو ، نباتو ، حبوباتو ، مجذوباتو ، مشروباتو ، اکروباتو ، لولوباتو ، ترتيباتو ، عجیباتو ، ترکيباتو...

زما او ستا خپل بچي

د زمانې ظالمان يو بل ته د قانوني مسؤنيت تحفې سره ورکوي، د «حق له پاره» يې د جګړې او مبارزې په نوم د بل بچي جګړو ته لېږلي او د يتم جوړونې فابرېکي يې ګرمي ساتلي دي.

مرثيه

دا ښکلی ښار د نازولو ښار دی
د ښايستو او د سپېڅلو ښار دی
د ورين تنديو پراخ سينه ښاپيرو
دا د حسينو او ښاغلو ښار دی

د قانون مخ ته (لنډ نکل)

 د قانون مخ ته يو دروازه وان ولاړ دی. د کلي څخه يو سړی دغه دروازه وان ته راځي او قانون ته د داخيلېدو هيله ورڅخه کوي. خو دروازه وان ورته وايي چي و قانون ته د دخولي اجازه نه سي ورکولای.

ImageSource and CopyRight: DW.COM

آيا تذکرې له بهرنيو استخباراتو خوندي دي؟ ږغيزه مرکه

په افغانستان کي د برېښنايي تذکرو پر څرنگوالي باندي تاوده بحثونه روان دي. خو يوه موضوع چي تر اوسه مطرح سوې نه ده، هغه د دغو تذکرو د معلوماتو د محرموالي او امنيت ده. آيا د افغان حکومت و دې اړخ ته پام دئ؟ تاسي ئې په اړه څه نظر لرئ؟ د برېښنايي تذکرو د ثبت او وېش د ادارې د رئيس زمری باهر سره د آلمان ږغ ډويچه وېله مرکه دلته اورېدلای سئ.

دا چي دغه ډېره جدي موضوع ده، نو هيله ده چي محترم کتونکي به يې زيات share کړي.

په مسکو کې درې پښتو قاموسونه چاپ شوي دي

په دې وروستیو کې د روسيې په پلازمېنه مسکو او په ټولیزه توګه په ټوله روسیه کې د افغانستان ملي ژبې پښتو ته په پوهنیزو مؤسسو کې ډېره پاملرنه کېږي. د همدې لړۍ په کړۍ کې له ۳۰ کلن ځنډ څخه وروسته په مسکو کې درې بېساري پښتو قاموسونه چاپ شوي دي:

د نمونيي خادم نمونيي کتاب چاپ سو

د انسانانو تر منځ د ميني او محبت، احترام او درنښت او دې ته ورته احساساتو د رامنځ ته کولو له پاره الله تعالی بېل څيزونه لامل ګرځوي. ځيني انسانان د خپل ښايست، ځیني د خپلي هوښيارۍ، څوک د خپل علم، بعضي د خپل تدبير او ځيني بيا د خپلي سپېڅلتيا او ښو اخلاقو له کبله د دې باعث ګرځي چي په نورو انسانانو کي د ميني او احترام احساسات راوپاريږي. 

زموږ اصلي رهبر څوک دی؟

نن په ټوله نړۍ کي مسلمانان په ناخوالو کي ګير دي. پر هغوی باندي د ظلم مېچني چليږي، د هغوی مقدساتو ته سپکاوی کيږي، مځکي او هيوادونه يې غصبيږي، شتمنۍ او معدنيات يې لوټل کيږي.

د ماشومانو له پاره د نظمونو ليسټ

 

د احمدولي اڅکزي د ټولو نظمونو د ليسټ کتلو لپاره پر دغه لينک کليک وکړئ: [ http://bit.ly/2h9CRwc ]

 

د ماشومانو له پاره منظوم نکلونه: 

23 : فيل او ړانده [ http://bit.ly/2us1ydi ] 

22 : شرمښ او درې پسونه [ http://bit.ly/2tdmD7f ]

21 : نيمګړی قضاوت [ http://bit.ly/2r3O0iY  ]

20 : تاج او تخم [ http://bit.ly/2puPQbA  ]

19 : لړم او کشپ [ http://bit.ly/2qecVju  ]

18 : بېرندونکې انجلۍ [ http://bit.ly/2p43THR  ]

17 : ناروغ لېوه [ http://bit.ly/2p3R5l0  ]

16 : لېوه او سپی [ http://bit.ly/2q7n7hb  ]

15 : د کټ خېزونه [ http://bit.ly/2q7fuHE  ]

14 : پر نس مي درد دی الوۍ [ http://bit.ly/2oLJJ33  ]

13 : خواږه شيان [ http://bit.ly/2qeGpOg  ]

12 : موږک پهلوان [ http://bit.ly/2p41tcc  ]

11 : اوه بزګړي او شرمُښ [ http://bit.ly/2oM4Bai  ]

10 : پردۍ بڼکي [ http://bit.ly/2p4dCy4  ]

9 : کارغه او ګيدړه [ http://bit.ly/2pis6sE  ]

8 : سوی او کيشپ [ http://bit.ly/2q7D3Qz  ]

7 : دېب په بوتل کي [ http://bit.ly/2qeDF3s  ]

6 : کڼه چونګښه [ http://bit.ly/2q5EhZV  ]

5 : يوازي نانی [ http://bit.ly/2plpxrI  ]

4 : لس موږکان [ http://bit.ly/2owuNcO  ]

3 : پاچا، وزير، غلام او ړوند سړی [ http://bit.ly/2owsC9h  ]

2 : زمری او نانی موږک [ http://bit.ly/2plFoXk  ]

1 : د ملالۍ نانۍ خور [ http://bit.ly/2owFM6h  ]

د ماشومانو له پاره نور نظمونه:

۱۱ ـ يو دوه [ http://bit.ly/2p9xgtN ]
۱۰ ـ پنځه حسه [http://bit.ly/24cVi21 ]
۹ ـ غاښ مي ښوري [ http://bit.ly/2ohBR8X ]
۸ ـ د اسلام پنځه بناوي [ http://bit.ly/2pth1EX ]
۷ ـ د لمونځ فرضونه [ http://bit.ly/2oDbN9e ]
۶ ـ الف بې سندره [ http://bit.ly/2oDbgEm ]
۵ ـ الف تر يې نظم [ http://bit.ly/2p9yCod ]
۴ ـ اې سپيني واوري [ http://bit.ly/2ohMB7i ]
۳ـ ترپ و تروپ دی [ http://bit.ly/2oOOYlo ]
۲ ـ سهار سو [ http://bit.ly/2pt5ENe ]
۱ ـ څلور دي کال کي موسمونه [ http://bit.ly/2ppryU4 ]

برېتونه هو، مورچل يأ

د « او سربازه ياره خيژه پر مورچل باندي...» سندره په افغانستان کي د خلق او پرچم په وخت کي خورا مشهوره وه. داسي داستانونه سته چي کله چي به د نظامي قواوو قومندانانو غوښتل چي عسکر دې ته وهڅوي چي په پټو سترګو پر مقابل اړخ ورسي، نو به يې په ټيپونو کي په جګ ږغ دغه سندره په واوروله چي د عسکرو وينه پر جوش راولي. د دغې سندري په هکله ويل کيږي چي د ګڼ شمېر افغانانو د وژل کېدو او په زیاتو مواردو کي د جګړو د لا تودېدو باعث ګرځېدلې ده. د يادي سندري يوه ويډيو هم سته چي د سندرغاړې بخت زميني شا ته يوه تابلو پکښي ښودل کيږي. پر دغه تابلو يو وسله په لاس افغان عسکر چي خورا ډبل بريتونه هم لري انځور سوی دی. دا دهغه وخت خبره ده چي ډبل بريتونه د خلقيانو خاصه نخښه بلل کېده.

د فتح خان داستان
د فتح خان داستان په افغانستان کي زيات مينه وال لري. دا د هغه يوه په خټه بړېڅ افغان نکل دی چي د يوې غلط فهمۍ له کبله د خپل پلار پاچهي نه يوازي دا چي پخپله پرېږدي بلکه د ځان سره 59 نور تکړه بړېڅ ځوانان هم بوزي او جلا وطنه يې کړي. پدغه داستان کي ټول بړيڅ ځوانان او پخپله فتح خان پر پردۍ خاوره ووژل سي. د هغه وروسته شمس الدين پاچا د امان کوټ يا مغل کوټ په نوم سيمه د فتح خان کونډي رابيا او د فتح خان د ملګرو کونډو او يتيمانو ته ور وبخښي. هغه پدې وجه چي د وژل سوي فتح خان بړېڅ شانداره بريتونه يې د فتح خان د مړي څخه د کتنې پر وخت زښت خوښ سي.

فتح خان او برېتور سربازان
ښايي قدرمن لوستونکو ته دا پوښتنه ورپيدا سوې وي چي د « او سربازه ياره...» د سندرې او د فتح خان د داستان تر منځ څه تړاو سته. د يادي سوي سندرې او نکل تر منځ پدې دليل زیات تړاو سته  ولي چي دواړه د دې سبب ګرځېدلي چي برېتور د عقل پر ځای د برېتو څخه کار واخلي او خپل وطن او ناموس ته ګواښ پېښ کړي، دا که يې نيت ښايي بل څه هم اوسېدلی وي.

د حقيقته ليري نکل
که د فتح خان نکل نکل نه وای او رشتيا وای نو بيا به شمس الدين نه يوازي دا چي د 60 برېتورو کونډي خپلي مېنځي کړي او ماشومان به يې غلامان کړي وای بلکه د فتح خان د سپينږري پلار اسلم خان پاچهي به يې هم نيولې او اسلم خان او پاته کورنۍ به يې هم غلامان کړي وای. د داسي يو چا صفت کول او يا حتی تقليد يې کول چي نه يوازي يې خپل سپينږری پلار د يوې غلطفهمۍ په نتيجه کي پرېښودی، بلکه د قوم د تکړه ترينو کسانو په بېځايه وژل کېدلو کي پړن ؤ، د منطق څخه ليري کار دی. د داسي چا تقليد بايد ونسي چي د خپل هيواد د دفاع او سمسورتيا پر ځای په پرديو جګړو کي ځان او نور قربانيان کوي.

د تقليد وړ ندی
په همدې ډول د «او سربازه ياره...» د سندرې سرباز د تقليد وړ ندی. ايا د دغو سربازانو مړي د خپلو ملګرو لخوا په کندهار او نورو سيمو کي نه پټول کېدل چي بيا به يې د کورنيو څخه د مرګ او ژوند حال ورک ؤ؟ ايا د دغو سربازانو کونډي به د خپل وژل سوي «شهيد سوي؟» مړونو د تقاعد د تر لاسه کولو لپاره په دفترونو ستړې هلاکې نه ګرځېدلې؟ ايا پخپله نورو برېتورو د دغو کونډو سره غېرانساني او «غېربرېتور» چلن نه کوئ؟ دا چي په جګړه ځپلي هيواد کي يې اوس کوڅې په يتيمانو او کونډو ډکي دي، دا د کومه سوې؟ ايا دا د هغو وژل سوو برېتورو او ږيرورو پاتي کورنۍ ندي؟ هغه کورنۍ چي نه يې «ږيرور» او نه يې «برېتور» پر سر لاس ږدي. که په رشتيا سره هر ننی برېتور د ځان څخه وپوښتي چي د خپل ژوند د لاسه ورکولو وروسته به يې څوک د يتيمانو پر سر لاس او د کونډي پر سر څادر غوړوي، نو ښايي ژر دې نتيجې ته راورسيږي چي هيڅوک.

د جنګ خبري خوږې خو ساعت يې تريخ دی. د افغانو مېندو برېتور زامن بايد ولي د اوسنيو شاه شجاعګانو پر پاچهۍ ځان قربان کړي؟ ايا د افغانستان په ټوله اوسنۍ اداره کي داسي يو واکمن سته چي پدې وارزي چي څوک دي د هغه د پر چوکۍ پاتي کيدلو لپاره خپل سر وبايلي؟ هغه پداسي حال کي چي بيا يې کونډي او ماشومان د پوښتنې ګروېږني څوک هم ونه لري؟ ايا د داسي يو چا لپاره ځان قربانول پکار دي چي پر پرديو ټانکونو افغانستان ته راغلی وي، لويه جرګه يې په لويه فتنه بدله کړې وي، په جدي جرمونو تورن کسان يې خپل ملګري کړي او پر افغانانو واکمن کړي وي، د سولي د سپېڅلي لغت څخه يې ملنډي او د افغانانو د وينو څخه يې تجارت او سياست جوړ کړی وي. ... ايا دا يو افغان برېتور ته ښايي چي د بهرنيانو ترڅنګ ودرېږي، پداسي حال کي چي دغه بهرنيان يې د کلي په کورونو کي د شپې او ورځي تلاښئ کوي؟ ايا دا بده او د پيغور خبره نده چي د يو چا د خپل کور او کلي په تورسرو کي تلاښي کيږي او دی هم توپک په لاس د تلاښي کوونکو بهرنيانو ملګری وي.

ورک سوی دوست او دښمن
د افغانستان موضوع دومره پېچلې او مغلقه سوې ده چي اوس د ډيرو په آند حتی د پاليسۍ جوړونکو سر هم نه په خلاصيږي. داسي معلوميږي لکه د افغانانو څخه چي دوست او دُښمن ورک سوی وي. د دغه کړېدلي ملت ستونزه نور په وينو تويولو نه حليږي. بلکه برعکس هر څومره چي نوري ويني توييږي هومره موضوع لا پېچلې کيږي او د ويني لپاره د دغې لانجمنې موضوع تنده لا زیاتيږي. د افغانستان جګړه د افغانانو جګړه نده. هغه برېتور او ږيرور چي اسلام او وطن پر ګران دی او د اصلي برېتور په توګه چلن کول غواړي، هغه بايد نور د دجال د ډلې څخه ځان بېل او د دجال لخوا په لاس ورکول سوی توپک مات کړي.

افغان برېتور او ږيرور بايد نور د فتح خان د تقليد څخه ځان وژغوري او په پرديو جګړو کي خپل سرونه خاوري نه کړي. دوی بايد په خپل کور کي د خپل مور او پلار د خدمت او د خپلو ماشومانو د سرپرستۍ لپاره پاته سي. افغانان بايد نور د تور او سپين په پردۍ جګړه کي خپل ځان او خپل وطن ونه سوځوي. افغانان بايد نور کرزيان، سيافان، فهيمان، دوستميان، نوريان، سپانتاګان او نور بلا او بدتر دې ته پرېږدي چي خپل باداران پخپله او يا په خپلو زامنو وساتي. دا به د افغانانو په حالت کي هيڅ مثبت بدلون نه راولي چي د واکمنو بچي به د سرو زرو په قاچوغه ډوډۍ خوري، کورنۍ او ملګري به يې مځکي لاندي کوي او په ملياردونو ډالره به کشوي، او د عام افغان بچی به يتيميږي او خور به يې کونډه کيږي.

بريتونه هو، مورچل يأ
افغان ځوانان بايد نور نه د «او سربازه ياره...» په سندره خپل ځان تېرباسي او نه هم د فتح خان په نکل. هغه څوک چي جنګونو ته قصيدې ليکي هغه دي د قصيدو ليکلو پر ځای پخپله توپک تر غاړه کړي. دا نوره د افغانانو جګړه نده. دا چي د هر چا جګړه هم ده، هغه دي يې په خپلو مېنځونو کي سره معلومه او فيصله کړي، خو افغانان بايد نور پدغه پردۍ جګړه کي يو ټک هم ونه کړي. د افغانانو نوی شعار بايد نور دا وي چي « موږ هم دنيا غواړو او هم آخرت!» د افغانانو نوی شعار بايد داوي چي:

«بريتونه ساتو، ږيري ساتو خو د پرديو لپاره پر مورچلونو نه خيژو!»

احمدولي اڅکزی

د ماشومانو د منظوم او منثور نکلونو وېبپاڼه
www.kochnai.com

د کوچنی ټکی کام د نکلونو ليسټ او لينکونه
http://bit.ly/2ppNEpJ

د احمدولي اڅکزي د نظمونو ليسټ او لينکونه
http://bit.ly/2h9CRwc

د ماشومانو له پاره د نظمونو ليسټ او لينکونه
http://bit.ly/2tfIG1u

د قاموسونه ټکی کام ټول اعلانونه
http://bit.ly/2fZf7dO

د تکراري سوالونو جوابونه
FAQ http://bit.ly/1IZm3uV

د قاموسونه ټکی کام څخه د کار اخيستلو ويډيو
http://bit.ly/2gXsf0v۲۴

وړيا پښتو قاموسونه د اندرويد موبايل له پاره
http://bit.ly/1IFKLAw

د آی فون لپاره هم د پښتو قاموسونو اېپ خپور سو
http://bit.ly/1T2nC0U

«جادو ته ورته» د پښتو قاموسونو پروګرام آنلاين سو
http://bit.ly/2dUVS3U

 

ــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ
د کاپي کولو په صورت کي د دغه ليکنې اصلي لينک او د ليکوال نوم يادول ضروري دي.
Legal Note حقوقي يادونه
ــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ


د يوه پټ راز داستان

د سپين وړيو پسونو يوه ډله د ځنګل په مېنځ کي په يوه ډبرينه سيمه کي اوسېدله. د ځنګل د نورو ځايونو په پرتله د پسونو علاقه په شنګيا، مېوو او اوبو ښېرازه نه وه خو دوی ځان ورسره عيار کړی ؤ.

پښتو او د مورنۍ ژبو نړۍ واله ورځ

دهر مېلادي کال دفرورۍ د مياشتي په 21 نېټي په ټوله نړۍ کښي دمورنۍ ژبي نړۍ واله ورځ لمانځل کيږي. د 1999 مېلادي کال د نوامبر په مياشته کښي د يونيسکو عامي غونډي پرېکړه وکړه چي د فروري 21 نېټه به د مورنۍ ژبي نړۍ واله ورځ وګرځول شي.

Loading...
Loading...